تقویت مهارت های عاطفی کودکان

زمان مطالعه : 6 دقیقه
تاریخ انتشار:
نظرات: بدون دیدگاه
امتیاز:
0
(0)

هدایت عاطفی کودکان

تقویت مهارت های عاطفی کودکان را جدی بگیرید. وجود اخبار نگران‌کننده و استرس‌زا، محدودیت‌های فراوان ناشی از شیوع کرونا از جمله ماندن در خانه برای مدت طولانی و… باعث شده احساسات ناخوشایند بسیاری مانند کلافگی، بی‌حوصلگی و نگرانی سراغ ما و فرزندان‌مان بیاید. تحمل احساسات ناخوشایند برای مدت طولانی، برای ما بزرگسالان هم سخت است اما این ایام برای کودکان بسیار سخت‌تر می‌گذرد.

کودکان توانایی کمی برای مدیریت احساسات خود دارند

در عین حال کودکان توانایی کمتری برای مدیریت احساسات خود دارند و در این مواقع کمتر به حرف‌های منطقی گوش می‌کنند. آن‌ها صرفا به دنبال خلاصی از احساسات ناخوشایند خود هستند و برای تخلیه احساسشان، معمولا با بداخلاقی و بهانه گرفتن، برای ما هم مزاحمت ایجاد می‌کنند.

تعامل با احساسات کودکان

اگر ما بتوانیم نوع صحیح و کارآمد تعامل با احساسات کودکان را یاد بگیریم، هم به آرامش روحی خودمان و فرزندمان کمک می‌کنیم و هم باعث بهبود هوش عاطفی کودک می‌شویم. دکتر جان گاتمن، روانشناس مشهور آمریکایی به همراه دکتر جون دکلر در کتاب کلید‌های پرورش هوش عاطفی در کودکان و نوجوانان، پنج مرحله برای تعامل با احساسات کودکان را بیان می‌کند که در ادامه به طور خلاصه این پنج گام را بیان می‌کنیم.

چرا به کارگیری این 5 گام مهم است؟

نوع تعاملی که در کتاب پرورش هوش عاطفی در کودکان و نوجوانان بیان شده، به طرز شگرفی باعث بهبود مدیریت تعارضات بین ما و فرزندان یا شاگردان‌مان می‌شود. واضح است که هرچقدر بتوانیم تعارضاتمان را بهتر مدیریت کنیم، آرامش و بهداشت روانی خانواده را ارتقا می‌بخشیم. بهتر مدیریت کردن تعارضات و افزایش آرامش روانی هم باعث بهبود کیفیت ارتباط بین والد و کودک می‌شود.

تقویت مهارت های عاطفی کودکان

این پنج گام علاوه بر ایجاد حس آرامش بیشتر، به شدت باعث تقویت چندین مهارت مهم و کلیدی در کودکان می‌شود. این گام‌ها به گونه‌ای طراحی و چیده شده‌اند که باعث بهبود مهارت تفکر، حل مسئله، ارتباط موثر و هوش عاطفی کودکان می‌گردند.

5 گام هدایت عاطفی کودکان چیست؟

نسبت به عواطف کودک هوشیار باشید

در گام اول ما باید متوجه شویم فرزندمان دقیقا چه احساسی را به چه دلیلی تجربه می‌کند. بسیاری اوقات کودکان بدون اینکه دلیل اصلی و واقعی ناراحتی خود را بیان کنند، صرفا درباره‌ی اتفاقات کوچک و کم اهمیت غر می‌زنند و نارضایتی خود را اینگونه بیان می‌کنند.

شناخت دقیق نیازها و خواسته‌های کودک

ما باید با شناخت دقیق نیازها و خواسته‌های کودک و با توجه به نشانه‌ها، دلیل اصلی ناراحتی او را متوجه شویم. یکی از کارهایی که می‌تواند به ما اطلاعات ارزشمندی درباره علت احساسات کودکان بدهد، بازی کردن است. کودکان معمولا در بازی‌ها، به ویژه‌ بازی‌های نقش آفرینی به راحتی آنچه در ذهن دارند را بیرون می‌ریزند.

در این مرحله علاوه بر علت احساس، باید خود احساس را هم به طور دقیق بشناسیم. متاسفانه بسیاری از افراد درک کاملی از احساسات و عواطف انسانی ندارند. دانستن اینکه کودک احساس ناخوشایندی را تجربه می‌کند کافی نیست. ما باید بدانیم این احساس ناخوشایند دقیقا خشم است یا ناراحتی است یا استرس و اضطراب است یا…؟

احساس را فرصتی برای صمیمیت و آموزش ببینید

تقویت مهارت های عاطفی کودکان : پرورش احساسات و عواطف ناخوشایند کودکان، ناشی از اتفاقات نامطلوبی هستند که برای کودکان رخ می‌دهد. در بسیاری از مواقع، برخی والدین به جای همدلی با کودک و کمک به کودک برای پشت سر گذاشتن رخداد‌های ناخوشایندی مانند گرفتن یک نمره‌ی بد، خود به عواطف کودک دامن می‌زنند و او را بیش از پیش دچار احساسات منفی می‌کنند.

کمک به کودک برای گذر از احساسات منفی

اگر برای گذر از عواطف نامطلوب در کنار کودکان باشیم و به آن‌ها کمک کنیم، باعث بهبود روابطمان و افزایش صمیمیتمان می‌گردد. بهبود روابط با کودک، مهمترین وظیفه و کار همه‌ی والدین است و هر مصلحت دیگری، در رتبه‌های بعدی قرار می‌گیرد. به عبارت دیگر ما هیچگاه اجازه نداریم اقدامی در قبال کودکان انجام دهیم که باعث خدشه‌دار شدن ارتباطمان شود.

منکر احساست منفی کودک نشوید

یکی از رفتارهای نادرست دیگر در مواجهه با احساسات اصطلاحا منفی کودکان، انکار فوری آن عاطفه است. بسیاری از والدین در مواجهه با ترس فرزندشان از پدیده‌ای مثل تاریکی، با جملاتی مانند “تاریکی که ترس نداره… ببین اینجا هیچی نیست! از چی میترسی؟” قصد حفاظت و حراست از فرزندشان را دارند.

یا بسیاری اوقات والدین، فرزند را از داشتن احساساتی که ناپسند می‌پندارند نهی می‌کنند. به طور مثال ممکن است کودک نسبت به یکی از دوستانش دچار احساس حسادت شود. بدترین کار در این شرایط این است که ما به سرعت کودک را بابت احساس حسادت سرزنش کنیم و به او بگوییم که هیچوقت نباید این احساس را داشته باشد. با دامن زدن، نهی کردن و انکار کردن عواطف نامطلوب ما فرصت طلایی رشد و آموزش کودک را از بین می‌بریم. به جای این اقدامات، با دنبال کردن گام‌های هدایت عاطفی، می‌توانیم باعث افزایش صمیمیت خود با کودک شویم و توانمندی‌های کودک را نیز توسعه بخشیم.

با همدلی به کودک گوش دهیم

شاید گوش دادن همدلانه، مهم‌ترین گام هدایت عاطفی کودکان باشد. همانطور که می‌دانید، گوش دادن چیزی بسیار فراتر از شنیدن است. وقتی کودک یک احساس ناخوشایند و نامطلوب را تجربه می‌کند، ما باید به دقت به صحبت‌های او گوش دهیم. برای این کار لازم است همسطح با کودک باشیم و تمام عوامل مزاحم مانند روزنامه، کتاب، گوشی موبایل، تلویزیون یا… را کنار بگذاریم و با همه‌ی تمرکز خود به حرف‌های کودک گوش کنیم.

برای درک احساسات کودک سوال بپرسید

یکی از کارهای مهم ما هنگام گوش دادن، سوال پرسیدن است! باید با پرسیدن سوالاتِ خوب، مشوق کودک باشیم تا بیشتر با ما صحبت کند و مسائلش را با ما درمیان بگذارد. سوال پرسیدن باعث می‌شود تا مطمئن شویم منظور کودک را به درستی فهمیده‌ایم و این پیام را به کودک میرساند که صحبت‌های او برای ما مهم است.

برای ایجاد همدلی در این مرحله ما باید از هرگونه انتقاد نسبت به کودک بپرهیزیم. باید تلاش کنیم ماجرا را از دید کودک ببینیم و خود را در جایگاه او تصور کنیم و هیچگونه قضاوتی نسبت به او نداشته باشیم.

به کودک کمک کنیم تا بر عواطفش نام بگذارد

برای اینکه بتوانیم به کودکان در شناخت و اسم‌گذاری احساسات و عواطفشان کمک کنیم، لازم است ابتدا خودمان عواطف نامطلوب از جمله رنجش، ناراحتی، خشم، اضطراب، ترس و… و همچنین عواطف مطلوب مانند امیدواری، شادی، هیجان و… را به درستی بشناسیم.

نام گذاری عواطف باعث شناخت دقیق‌تر آن‌ها می‌شود و کنترل و مدیریت‌شان را برای کودک راحت‌تر می‌کند.  نام‌گذاری بر عواطف کودک را نسبت به حسی که تجربه می‌کند متمرکز می‌کند. دکتر جان گاتمن معتقد است نام‌گذاری بر احساسات باعث می‌شود نیمکره چپ مغز که مرکز زبان و منطق محسوب می‌شود نیز درگیر ماجرا شود و فرایند حل مسئله بهتر اتفاق بیفتد.

به کودک برای حل مسئله کمک کنیم

پس از گوش دادن همدلانه به کودک و نام‌گذاری برای عاطفه‌ی کودک، به طور خودکار وارد مسیر حل مسئله می‌شویم. بیشتر فرایند حل مسئله باید توسط کودک انجام شود و ما صرفا به او کمک می‌کنیم و در این مسیر همراهش هستیم. خود مسیر حل مسئله دارای پنج گام است.

در ابتدا ما باید برای رفتارهای کودک، حد و مرز تعیین کنیم. کودکان هم مانند بزرگسالان به هنگام خشم و ناراحتی ممکن است رفتارهای مضر و غیراخلاقی مرتکب شوند. ما باید در ابتدا حدود و چهارچوب‌های رفتاری کودک را تعیین کنیم.

هدف را مشخص کنید

در گام دوم به همراه کودک، باید هدف را مشخص کنیم. در این مرحله بسیار مهم است که به کودک کمک کنیم تا به درستی هدف خود را تشخیص دهد. معمولا وقتی کودکان احساس عصبانیت دارند، هدفگذاری اشتباهی ‌می‌کنند. به عنوان مثال ممکن است بگویند هدفشان این است که کار همکلاسی‌شان را تلافی کنند. اما در واقع هدف درست این است که بتوانند احساس‌شان را مدیریت کنند و از رخ دادن دوباره‌ی اتفاق ناخوشایند جلوگیری کنند. ما باید با گفتگو و سوال پرسیدن آن‌ها را به سمت این اهداف سوق دهیم.

راه حل ها را بنویسید

در گام سوم حل مسئله، با کودک بارش فکری انجام می‌دهیم و تمام راه حل‌های ممکن را می‌نویسیم.  در گام چهارم تک‌تک راه حل‌ها را بر اساس اهدافی که تعیین کردیم می‌سنجیم و در نهایت به فرزندمان کمک می‌کنیم تا یک راه حل را انتخاب و اجرا کند.

پس از اجرا، ممکن است مسئله حل نشده باشد. در این صورت باید به همراه کودک بررسی کنیم که ایراد از راه حل بوده یا از شیوه‌ی اجرای راه حل؟

با اجرای این پنج گام هدایت عاطفی کودکان، ما از بدخلقی کودک به عنوان یک فرصت استفاده می‌کنیم و انواعی از مهارت‌های متنوع را در او می‌پرورانیم.

اجرای این گام‌ها در شرایط فعلی قرنطینه بسیار ضروری‌تر از شرایط عادی است و می‌تواند کمک بسیاری به آرامش کودک، والدین و محیط خانه کند.

منبع این مطلب : emammusavi.com

این مطلب چقدر مفید بود؟

برروی یکی از ستاره‌ها کلیک کنید!

میانگین نمرات 0 / 5. تعداد رای‌ها: 0

اولین فردی باشید که به این مطلب نمره می‌دهد!

دیدگاهتان را بنویسید